Historia Wypraw Krzyżowych - Hans Mayer

Co warto przeczytać: Historia Wypraw Krzyżowych - Hans E. Mayer

  Moja ocena: 4/5

Historia Wypraw Krzyżowych -Hans Mayer

Książka niemieckiego profesora uniwersytetu w Kilonii Hansa Mayera to pierwsze dzieło o tematyce wypraw krzyżowych jakie przeczytałem. Mayer jest wykładowcą historii średniowiecznej, a także autorem wielu publikacji historycznych. Dzieło te doczekało się już dziesiątego wydania, co z pewnością świadczy o jego wartości i popularności. Jego największą zaletą jest fakt, że omawia zagadnienia, które nie były tłumaczone w innych opracowaniach.

 Jak już wspomniałem wcześniej, "Historia Wypraw Krzyżowych" jest monografią naukową poświęconą zagadnieniu krucjat. Jej mocną stroną jest to, że temat jest omówiony niezwykle szczegółowo i dokładnie. Dzieło Mayera jest również spójne i jednolite - tezy są formułowane jasno, zaś ciągi przyczynowo-skutkowe - logicznie, zaś dygresje nie wprowadzają zamętu i zamieszania w książce.

W książce tej przeczytamy, oprócz przyczyn i przebiegu krucjat, również o strukturze państw krzyżowców, ich rozwoju kulturalnym, ekonomicznym i prawodawczym, a także o powstaniu i działalności zakonów (nie tylko rycerskich). Porusza również problematykę ewolucji idei wypraw krzyżowych oraz odpustów przyznawanych krzyżowcom. To jest największy plus tej książki, jako że tylko Mayer podjął się opisania tychże zagadnień.

"Historia Wypraw Krzyżowych" może niestety zniechęcić laika do danego tematu. Była to pierwsza książka jaką przeczytałem na ten temat, i, szczerze mówiąc, ledwo wtedy przez nią przebrnąłem. Jest to po prostu książka historyczna, która momentami może być nudna. Jeśli nie czujesz się na siłach do rozpoczęcia lektury tej książki, warto najpierw przeczytać coś "lżejszego" ( np. "Dzieje Wypraw Krzyżowych"). Wtedy na pewno wciągniesz się w jakże ciekawy i barwny temat krucjat, i będziesz gotowy na "Historię Wypraw Krzyżowych". Bo książkę przeczytać naprawdę warto - po niej Twoja wiedza o tamtym okresie czasu znacząco się poprawi, gdyż według wielu opinii, książka Hansa Mayera ta jest podstawową i najlepszą książką o dziejach wypraw krzyżowych. Polecam!

Wyprawy Krzyżowe - daty (1095 - 1099 r.)

 

1095

• 18 listopada - Początek synodu w Clermont
• 27 listopada - Wezwanie papieża Urbana II do I Wyprawy Krzyżowej
• 1 grudnia - Hrabia Rajmund z Tuluzy składa przysięgę uczestnictwa w krucjacie

CIEKAWOSTKI HISTORYCZNE#7 - Leszek Biały, piwo i krucjaty

Leszek Biały

Jednym z książąt władających Polską podczas rozbicia dzielnicowego był Leszek Biały. Gdy papież Honoriusz III wezwał go do udziału w wyprawie krzyżowej, ten odpowiedział w następujący sposób:

"Złożony chorobą, popłynąć do Ziemi Świętej nie mogę, zwłaszcza iż z powodu przypadłości w naturę ciała wymierzonej, ani wina, ani prostej wody pić nie mogę, przyzwyczajonym tylko piwo, względnie miód pić."

Nieudane krucjaty z 1101 r.

Gdy pod koniec 1099 r., wraz z powracającymi krzyżowcami do Europy dotarła wieść, że Jerozolima została zdobyta, jednak nadal potrzebni są rycerze i osadnicy, wnet zaczęto przygotowania do kolejnej krucjaty. Jednakże trzy oddziały, które wyruszyły ku Ziemi Świętej, zostały rozgromione przez Turków.

Krucjaty 1101 roku - trasy

Liczebność wojsk podczas I Wyprawy Krzyżowej

Gotfryd z Boulogne na czele swojego oddziału

Dokładne określenie liczebności wojsk, które ruszyły w 1097 roku ku Ziemi Świętej jest niemożliwe - możemy tylko szacować je, na podstawie źródeł historycznych i zdrowego rozsądku. Fulcher z Chartes i Albert z Akwizgranu, średniowieczni historycy, pisali w swych kronikach o 600 000 zbrojnych ludziach, Ekkerhard wspomina już zaledwie 300 000, w innych źródłach pojawia się jeszcze liczba 100 000. Współcześnie historycy twierdzą, że wojska I Wyprawy Krzyżowej liczyły 40 000 zbrojnych. Należy jednak pamiętać o wielu tysiącach duchownych, kobiet, dzieci i starców, którzy również poszli na krucjatę.

CIEKAWOSTKI HISTORYCZNE #6 - Cuda podczas marszu na Jerozolimę?

Gdy krzyżowcy podczas I Wyprawy Krzyżowej maszerowali na Jerozolimę (1099 r.), miało miejsce kilka znamiennych wydarzeń. A oto i one:

Jastrząb

 
Najpierw, pod koniec maja krzyżowcy postanowili spędzić Święto Ducha Świętego pod Cezareą. Wtedy to jastrząb zabił gołębia, który spadł akurat obok namioty jednego z biskupów. Byłby to nic nie znaczący fakt, gdyby nie to, że gołąb okazał się gołębiem pocztowym. Znaleziono obok niego pismo namiestnika Akki, w którym wzywał on wszystkich palestyńskich muzułmanów do stawienia oporu krzyżowcom. Wiadomość ta nigdy nie doszła do adresatów, co pozwoliło krzyżowcom na bezpieczny marsz aż do samej Jerozolimy.

Zaćmienie księżyca

Wreszcie, kilka dni przed Jerozolimą, chrześcijanie mogli zaobserwować zaćmienie księżyca. Jak wiemy, symbolem islamu jest właśnie księżyc, a dokładniej Półksiężyc. Zaćmienie krzyżowcy potraktowali jako zmierzch potęgi muzułmańskiej, zapowiedź zwycięstwa krucjaty. Koniec końców, tak się stało - 15 lipca 1099 roku Jerozolima została zdobyta przez wojska I Wyprawy Krzyżowej, Grób Święty znów był pod opieką chrześcijan.

Zdobycie Jerozolimy

Przyczyny Wypraw Krzyżowych

Dlaczego po wezwaniu do krucjat 27 listopada 1095 podczas Synodu w Clermont ludzie tak tłumnie i ochoczo ruszyli do Jerozolimy? Dlaczego ruch ten trwał przeszło 200 lat? W tym wpisie postaram się omówić przyczyny wypraw krzyżowych.

Synod w Clermont

Synod w Clermont

Podczas synodu w Clermont 27 listopada 1095 roku zapadła decyzja, która z pewnością wpłynęła na losy Europy i całego świata. Papież Urban II wezwał wszystkich chrześcijan, aby odzyskali Ziemię Świętą, a przede wszystkim Jerozolimę, z rąk niewiernych. Tę datę uznaje się za początek wypraw krzyżowych do Ziemi Świętej, które trwały przez blisko dwa wieki, do 1291 r.

CIEKAWOSTKI HISTORYCZNE #5 - Pieniądze ważniejsze od rodziny

Bitwa pod Harranem, rozegrana w 1104 roku między Turkami a Księstwem Antiochii i Hrabstwem Edessy, zakończyła się wielką klęską krzyżowców. Wojska Hrabstwa Edessy zostały doszczętnie zniszczone, zaś jego władca, Baldwin z Le Bourg, dostał się do niewoli tureckiej.

Baldwin z Le Bourg

Założenie Hrabstwa Trypolisu

Kiedy prawie każdy spośród najważniejszych dowódców I Wyprawy Krzyżowej zdołał wykroić cześć ziemi dla siebie i założyć własne państwo, najbogatszy i najznamienitszy z nich, Rajmund z Tuluzy, wciąż nie miał własnego terytorium. W końcu jednakże stworzył fundament, na którym jego syn, Bertrand, zdołał założyć hrabstwo Trypolisu. Historia ta obfituje jednak w wiele ciekawych momentów i interesujących ciekawostek, więc zapraszam do przeczytania tego posta.

 

Powstanie Hrabstwa Edessy - pierwszego państwa krzyżowców

W 1098 roku Baldwin z Boulogne zakłada pierwsze państwo, nad Eufratem. Gdy wojska I Wyprawy Krzyżowej zmierzają w kierunku Jerozolimy, Baldwin posiada już własne terytorium - Hrabstwo Edessy. Zaczynał jako pomniejszy dowódca, biedniejszy brat wpływowego Gotfryda z Boulogne, teraz zaś przyćmił sławą i zasługami wpływowych arystokratów (Rajmund z Tuluzy) czy wybitych dowódców (Boemund).

Hrabstwo Edessy w 1135 r.

Zdobycie Jerozolimy (1099 r.)

Oblężenie Jerozolimy

15 lipca 1099 roku idea krucjatowa ziściła się - po wielomiesięcznym marszu, po trudach i niewygodach podróży, po licznych walkach z muzułmanami, Grób Święty znów znalazł się w rękach chrześcijan. I Wyprawa Krzyżowa zdobywa szturmem Jerozolimę i dokonuje rzezi na obrońcach i mieszkańcach miasta. Jak pisze Runciman, ten akt fanatyzmu chrześcijańskiego obudzi uśpiony fanatyzm islamski. Jednakże jak na razie sukces krzyżowców jest niezaprzeczalny, zwłaszcza że w miesiąc później, 12 sierpnia w bitwie pod Askalonem, rozbiją wojska egipskich Fatymidów zmierzających do Palestyny, aby odbić utracone ziemie. Niestety, pomysłodawca idei krucjat, papież Urban II, umiera w Rzymie 29 lipca, nigdy nie dowiadując się o powodzeniu swojego dzieła.

Zdobycie Antiochii - 1098r.

Krzyżowcy zdobywają Antiochię w ciągu 8 miesięcy. Najpierw, po prawie pół roku oblężenia i rozbiciu dwóch armii posiłkowych krzyżowcom udaje się wkroczyć do miasta tuż przed nadejściem wielkiej armii tureckiej przybyłej na pomoc obrońcom. Teraz chrześcijanie znajdują się między młotem a kowadłem - z jednej strony olbrzymia armia Kurbughi, a z drugiej obrońcy, zgromadzeni teraz w niezwykle trudnej do zdobycia cytadeli. Wtem jeden z wieśniaków oświadcza, że ukazał mu się św. Andrzej, który jakoby powiedział mu, że w byłej katedrze antiocheńskiej, obecnie zamienionej na meczet, znajduje się jedna z najświętszych relikwii chrześcijaństwa - włócznia, którą przebito Chrystusa. To wydarzenie podnosi morale rycerzy tak, że dowódcy postanawiają wydać Turkom bitwę. Krzyżowcy rozgramiają zwaśnioną armię turecką i 28 czerwca 1098 roku zdobywają Antiochię. Te pasmo szczęśliwych dla chrześcijan wydarzeń przypomina zawołanie krucjat - "Deus le volt!", "Bóg tak chce!". Po miesiącach sporów, władzę nad miastem obejmie Boemund, zaś I Wyprawa Krzyżowa ruszy do Jerozolimy, celu swej wyprawy.

Mury Antiochii

I Wyprawa Ludowa

Nauki Piotra Pustelnika

Rzeźba Piotra Pustelnika obok katedry w Amiens

Po synodzie w Clermont (listopad 1095 r.) papież nakazuje biskupom i księżom propagowanie idei krucjat w kazaniach i naukach. Wtedy też wędrowny mnich Piotr, zwany Pustelnikiem, zaczyna głosić o potrzebie wyprawy krzyżowej wśród chłopów i mieszczan. Do jego grupy uczniów stale dołączają kolejni członkowie, tak, że po przejściu przez północną Francję do Kolonii w Niemczech jego orszak liczy około 15 tys. ludzi. Dlaczego ludzie tak tłumnie ruszyli za Piotrem? Otóż po klęskach żywiołowych w 1094 w kraju panuje głód. Poza tym wioski były często plądrowane i niszczone w wyniku lokalnych wojen czy napadów rozbójników. Dlatego też ludzie chętnie podążają za Piotrem, w nadziei na osiedlenie się w Ziemi Świętej. Nie należy zapominać również o mentalności człowieka średniowiecznego, który głęboko wierzy, że Powtórne Zstąpienie, a tym samym koniec świata, jest blisko. Dlatego też zbrojna pielgrzymka, która da oczyszczenie z grzechów jest doskonałym sposobem na zapewnienie sobie życia wiecznego.

Przemówienie Urbana II - Bóg tak chce!

Bóg tak chce!

Papież Urban II był wybitnym mówcą - wszystkie źródła wskazują, że przemówienie jakie wygłosił było dotykające i zapadające w pamięć. Istnieje kilka wersji przemówienia, które co prawda różnią się w szczegółach, jednakże to zachowuje generalny przekaz Urbana II:

Szlachetna rasa Franków - powiedział papież - musi przyjść z pomocą dla wschodniochrześcijańskich braci. Niewierni Turkowie wkroczyli w samo samo serce chrześcijaństwa wschodniego; chrześcijanie są ciemiężeni i gnębieni; kościoły i święte miejsca są plugawione. Jerozolima jęczy pod jarzmem Saracenów. Święty Grób jest w rękach muzułmanów i został przekształcony w meczet. Pielgrzymi są prześladowani, a nawet pozbawieni możliwości dostania się do Ziemi Świętej.

Zachód musi wyruszyć, aby obronić Wschód. Wszyscy powinni iść, bogaci i ubodzy. Frankowie muszą zakończyć bratobójcze wojny i sprzeczki. Niech walczą, lecz przeciwko niewiernym w słusznej sprawie.

Sam Bóg ich poprowadzi, oni będą wykonywać Jego wolę. Każdy, kto umrze służąc Bogu, dostąpi rozgrzeszenia i odpuszczenia grzechów. Tutaj są biednymi i nieszczęśliwymi grzesznikami, tam zdobędą bogactwo i szczęście. Niech nikt się nie waha, niech każdy wyruszy następnego lata. Bóg tak chce!

Bóg tak chce! (Deus lo volt!) stanie się okrzykiem bojowym krzyżowców.

Czytaj także inne artykuły:

• Niezwykła historia oblężenia Antiochi

I Wyprawa Krzyżowa

Krzyżowcy

I Wyprawa Krzyżowa to punkt zwrotny historii Europy i świata. Zapoczątkowała ciąg zbrojnych wypraw do Azji Mniejszej w imię odzyskania Grobu Świętego i pomocy tamtejszym chrześcijanom. Jako jedyna też zakończyła się pełnym sukcesem - w Ziemi Świętej powstało Królestwo Jerozolimskie, a także Księstwo Antiochii, Hrabstwo Edessy oraz Hrabstwo Trypolisu. Za początek I Wyprawy Krzyżowej przyjmuje się Synod w Clermont (27 listopada 1095) (zobacz Przemówienie Urbana II podczas synodu), zaś koniec przypada na 15 lipca 1099 roku, kiedy to krzyżowcy w bitwie pod Askalonem pokonują wojska władcy Egiptu Al-Afdala i umacniają tym samy swoją władzę w Syrii i Palestynie.

CIEKAWOSTKI HISTORYCZNE #1 - Jak obronić się przed krzyżowcami?

W styczniu 1099 roku, I Wyprawa Krzyżowa kontynuowała swój marsz ku Jerozolimie. Dowódcy postanowili nie prowadzić niepotrzebnych oblężeń. Jednakże inaczej stało się z Hisn al-Akrad, Zamkiem Kurdów...

Bloga czas zacząć!

Witam!

Przedstawiam Wam mojego bloga, poświęconego wyprawom krzyżowym. Temat ten uważam za niezmiernie ciekawy, a niestety obrośnięty mitami i nieprawdziwymi informacjami. Postaram się Wam opisać dokładnie i w interesujący sposób przebieg wypraw krzyżowych, podać wszystkie przyczyny i skutki krucjat, opisać państwa krzyżowców, zamierzam także poświęcić nieco postów na zakony rycerskie, szczególnie Zakon Templariuszy.

Wiadomo, suche fakty są ciekawe raczej tylko dla historyków, ja natomiast pragnę spopularyzować temat krucjat, wzbogacając historię osobistymi opiniami, refleksjami i przemyśleniami. Postaram się również urozmaicić tekst wieloma grafikami i obrazkami.

Jednak nie samą historią człowiek żyje :) - znajdziecie tu również książki o tematyce wypraw krzyżowych, które warto przeczytać. Nie tylko literaturę historyczną, ale również i beletrystykę. Nie sposób zapomnieć o filmach, których fabuła toczy się podczas krucjat - te również znajdą się na moim blogu, podobnie jak gry komputerowe o tej tematyce.

Już wkrótce pierwszy post, tymczasem pytanie do Ciebie - co chciałbyś/chciałabyś się dowiedzieć o krucjatach, jakie zagadnienia Cię interesują? Pisz w komentarzach! (Aby napisać komentarz musisz kliknąć w tytuł)

Czytaj również:

• Ciekawostki historyczne: Jak obronić się przed krzyżowcami

Krzyżowcy